Khi mình bắt đầu nhìn mọi thứ như một hệ thống, mình nhận ra mình không chỉ thay đổi cách làm việc, mà cả cách sống.

Trước đây, mình vẫn xem công việc như một chuỗi tuyến tính: làm A thì sẽ ra B, miễn đúng hạn là được. Nhưng càng làm nhiều, mình càng thấy không có gì tồn tại độc lập. Một quyết định hôm nay có thể tác động đến vài bộ phận, ảnh hưởng đến hệ thống cũ, kéo theo cả đào tạo vận hành, thậm chí tạo ra tiền đề cho sự phát triển sau này. Đó là bản chất của hệ thống: đa chiều, liên kết, và khó đoán. Nếu chỉ nhìn vào từng phần riêng lẻ, rất dễ đánh giá sai.

Điều khiến mình tâm đắc nhất chính là vòng lặp. Có những vấn đề trở đi trở lại, cùng một kiểu trục trặc, cùng một phản ứng từ người dùng. Đó không còn là sự cố nhỏ lẻ mà là một lỗi hệ thống, một điểm nghẽn trong quy trình. Nếu không nhìn ra, ta sẽ mãi mắc kẹt, làm nhiều nhưng không ra kết quả, không thấy được điểm đòn bẩy để phá vòng lặp.

Khi phát triển sản phẩm, mình học cách thay đổi câu hỏi. Thay vì chỉ hỏi “Xong chưa?”, mình bắt đầu hỏi “Người dùng có dùng không? Có hài lòng không? Lỗi nào lặp lại nhiều nhất? Bao nhiêu trường hợp?” Vì nếu không có phản hồi thì sẽ không có cải tiến. Và nếu cải tiến chậm, hệ thống sẽ chậm, cơ hội sẽ trôi đi. Rút ngắn vòng lặp không chỉ để nhanh hơn, mà để tạo ra sự liên tục trong học hỏi và trưởng thành.

Rồi mình nhận ra, bản thân mình cũng là một hệ thống. Mỗi hành vi nhỏ – viết vài dòng ghi chú, học thêm một chút, để ý cách mình lắng nghe người khác, tập thể dục đều đặn – đều là những hạt giống. Và cũng giống như mọi hệ thống khác, con người có độ trễ. Có những thay đổi bên trong phải mất nhiều năm mới thành hình, trở thành sự điềm tĩnh, sự tự tin, hay cách xử lý linh hoạt hơn.

Trong mười năm, đã nhiều lần mình nản. Có lúc muốn bỏ cuộc, vì làm mãi không thấy kết quả, cố gắng mãi không thấy sự ghi nhận. Nhưng giờ mình hiểu, giống như một cái cây trong lòng đất, chỉ cần kiên trì gieo đúng hướng, đến ngày nó sẽ nở hoa.

Vậy nên, chuyển đổi số với mình không chỉ là phần mềm, dashboard hay automation. Bên cạnh chuyện chuẩn hóa dữ liệu, còn là chuyện xây một hệ thống phản hồi đủ nhanh, một cách vận hành đủ linh hoạt, và một đội nhóm đủ hiểu chính mình để kiên trì với độ trễ của bản thân.

Mình vẫn tự nhắc: người ta không thấy cây lớn lên mỗi ngày, nhưng khi nhìn lại, sẽ thấy một cánh rừng.

Bài học mình giữ lại cho chính mình là: biết cân bằng giữa kết quả nhanh và nền tảng hệ thống. Không có kết quả nhanh, sẽ chẳng ai tin vào hệ thống. Nhưng nếu chỉ chạy theo kết quả nhanh, hệ thống sẽ chẳng bao giờ bén rễ.

Và nếu bản thân bạn cũng là một hệ thống, hãy thử hỏi: điều gì đang lặp lại mỗi ngày trong bạn? Thói quen nào hôm nay đang âm thầm gieo hạt cho cánh rừng của ngày mai?