Gương mặt của nhà tư tưởng Fukuzawa Yukichi được in trang trọng trên tờ mười nghìn yên Nhật. Tác phẩm Khuyến học do ông viết từ hơn 150 năm trước mang lại cho mình sự choáng ngợp sâu sắc về một tầm nhìn vượt thời gian. Giai đoạn xã hội Nhật Bản biến động dữ dội sau thời kỳ mạc phủ đòi hỏi tầng lớp trí sĩ phải gánh vác trách nhiệm lớn lao. Thay vì mưu cầu lợi ích cá nhân, họ nhận mệnh mệnh lan tỏa tư duy tiến bộ để khai phóng một quốc gia đang đổi triều. Tầm nhìn vĩ đại này góp phần kiến tạo nên tinh thần dân tộc quật cường của người Nhật ngày nay. Dù một vài luận điểm về việc quốc dân tuân thủ tuyệt đối quy định chính phủ mình chắc chắn cần thêm thời gian chiêm nghiệm, cuốn sách vẫn xứng đáng là một kiệt tác quản trị tư tưởng.

Bản thân mình nhận thấy những bài học lập quốc đó hoàn toàn tương đồng khi soi chiếu vào bài toán vận hành doanh nghiệp. Câu nói về việc vận hội mở ra từ chí khí tự lập của mỗi người tạo ra sự liên kết mạnh mẽ với thực tế quản trị. Nhiều nhân sự thường rơi vào trạng thái ỷ lại và mặc định thừa hưởng thành quả có sẵn từ người đi trước mà quên mất nghĩa vụ cùng bồi đắp. Đi sâu vào phản tư, mình chợt giật mình nhận ra bản thân đôi lúc cũng vướng vào chiếc bẫy ỷ lại tư duy vào cấp trên. Việc tiếp nhận những chiến lược mới một cách thụ động, thiếu đi sự vận não để tái sáng tạo cấu trúc cho đội nhóm chính là sự thiếu sót lớn của người làm quản lý.

Khái niệm đồng kiến tạo gợi mở giải pháp giải quyết triệt để sự trì trệ nhận thức này. Tư duy này tương đồng với góc nhìn về sự đồng kiến quốc của doanh nhân Lê Trí Thông. Tiến trình này đòi hỏi người lãnh đạo phải biết cách khơi dậy và truyền tải tinh thần chủ động thiết kế lại tổ chức cho cấp dưới. Ứng dụng triết lý từ cuốn sách Think Again của tác giả Adam Grant, người quản lý cần linh hoạt luân chuyển giữa bốn vai trò gồm nhà khoa học, nhà thuyết giáo, nhà chính trị và công tố viên. Phương pháp này giúp trước tiên là cá nhân thoát khỏi việc hoàn thiện lớp vỏ bọc trí thức bề ngoài, tập trung vun đắp chí khí độc lập thực chất.

Hành trình học tập và tích lũy tri thức chỉ thực sự trọn vẹn khi đi tới sự thực tiễn. Mình tâm đắc với đúc kết cuối của tác giả về việc lòng dũng cảm của con người vốn không sinh ra từ sách vở. Đọc sách đóng vai trò là phương tiện nâng cao học vấn, từ đó học vấn mở đường cho những hành động thực tế. Chính sự từng trải và những trải nghiệm trực tiếp trong công việc mới nhào nặn nên lòng quả cảm của người dẫn đường. Khép lại phần 5 cuốn sách, mình hiểu rằng chí khí của một tập thể chỉ có thể được sinh ra từ những hành động quyết liệt trong giai đoạn thử thách.